 
|
|
anarchizm
na wikipedii
|
TECHNIKI DZIAANIA NIEHIERARCHICZNEGO Istnieje wiele sprawdzonych technik pomagajcych moderatorowi radzi sobie z porzdkiem i dynamik grupy. Ponisze to tylko niektre z tych najbardziej znanych i czsto uywanych. Bd kreatywny i przystosowuj si do sytuacji, gdy rne sytuacje wymagaj rnych technik. Wraz z dowiadczeniem przyjdzie take zrozumienie jak oddziaywuj one na dynamik grupy i kiedy najlepiej ich uywa. ZRWNYWANIE UDZIAU Moderator - prowadzcy, wybierany na pocztku kadego zebrania jest dpowiedzialny za rwne rozdzielanie gosu podczas spotka, w danym momencie udziela gosu jednej osobie. Najbardziej powszechn metod wybierania nastpnego mwicego jest metoda licealna. Moderator udziela gosu osobom w kolejnoci w jakiej podnosz one rce. Czsto wystpuj przy tym nierwnoci, kiedy jaka jednostka lub grupa dominuje. Zdarza si to z powodu wpojonych problemw z zachowaniem, takich jak rasizm, seksizm, itp., lub z wewntrznej dynamiki takiej jak dowiadczenie, wiek, strach, niemiao, brak szacunku, ignorancja. Nierwnoci te mog zosta usunite na rne sposoby. Na przykad, jeli faceci mwi czciej ni babki, moderator moe zasugerowa przerw po kadym wypowiadajcym si, kobiety licz do piciu przed zabraniem gosu, mczyni licz do dziesiciu. W kontrowersyjnych sytuacjach, moderator moe wymaga by trzy osoby wypowiedziay si za propozycj i trzy przeciwko niej. Jeli grupa nie chce mie moderatora, ktry wybiera kto po kim mwi, moe sama wybiera proszc ostatniego mwicego o podanie umownego obiektu (np. butelki czy patyka) nastpnemu. Inna metoda polega na tym, e kady kto chce si wypowiedzie wstaje przed zabraniem gosu i zaczyna mwi dopiero wtedy gdy jest jedyn stojc osob. To tylko niektre z pomocnych technik i rozwiza jakie istniej. Bd kreatywny. Wymyl swoje wasne. LISTA Aby dyskusja przebiegaa pynnie, ci ktrzy chc mwi, mog cicho zasygnalizowa to moderatorowi, ktry doda ich imi do listy zabierajcych gos. LAS RK Jeli wiele osb chce mwi w tym samym momencie, przydatnym jest by moderator poprosi wszystkich, ktrzy chcieliby zabra gos o podniesienie rk, nastpnie nada im numery i poprosi o mwienie wanie w tej kolejnoci. Na koniec takiego "lasu rk" moderator moe poprosi o nastpny "las" lub zastosowa inn technik. TEMPO Tempo i przebieg spotkania zaley od moderatora. Jeli atmosfera zaczyna by napita wybierz techniki, ktre wspieraj rwnowag i wspprac. Jeli spotkanie przebiega powolnie i ludzie zaczynaj by niespokojni, zasugeruj rozcignicie lub zmian porzdku zebrania. SPRAWDZANIE PRZEBIEGU Jeli przebieg spotkania zaamuje si lub jeli jedna osoba lub maa grupa zaczyna dominowa, kady moe podda pod dyskusj technik, ktra zostaa uyta lub zasugerowa alternatyw. CISZA Jeli tempo zebrania jest za szybkie, energia i napicie s wysokie, jeli ludzie mwi poza kolejnoci lub przerywaj jeden drugiemu, dobrze jest gdy kto zaproponuje chwil ciszy dla uspokojenia i ponownego skupienia uwagi. PRZERWA W gorczce dyskusji, ludzie s zwykle odporni na jej przerywanie, ale mdry moderator wie, e piciominutowa przerwa moe uchroni przed dajmy na to pgodzinn, krcc si w kko, bezowocn debat. WEZWANIE DO KONSENSUSU Prowadzcy lub jakakolwiek inna osoba majca gos, moe zaproponowa "prb konsensusu". Aby to zrobic moderator pyta si czy s jeszcze jakie nierozwizane sprawy, ktre zostay nieomwione. PODSUMOWANIE Moe by ono dokonane przez prowadzcego, notujcego lub kogokolwiek innego. Udaremnia to pospolity problem, kiedy to dyskusja zaczyna krci si w kko, a przemiawiajcy jedni po drugich powtarzaj to co ju powiedzieli. PRZEFORMUOWANIE PROPOZYCJI Po dugiej dyskusji, zdarza si , e dana propozycja zostaje zmodyfikowana bez adnej formalnej decyzji. Moderator musi to rozpozna i znale czas na przeformuowanie propozycji tak by zawieraa nowe informacje, zmiany lub skrelenia. Nastpnie propozycja jest prezentowana grupie, tak by wszyscy rozumieli co jest rozwaane. I znw moe by to zrobione przez prowadzcego, notujcego lub kogokolwiek innego. ZMIANA ROLI Jeli moderator sam chce si wczy w dyskusj lub jest zaangaowny w konkretny punkt programu zebrania, moe wystpi z roli prowadzcego i uczestniczy w dyskusji, pozwalajc innemu uczestnikowi poprowadzi zebranie. SCHOWEK Czasami podczas spotkania musz by zbierane informacje. Aby zaoszczdzi czas, mona puci w obieg np. pudeko do ktrego mona je wrzuca. Kiedy zostan ju zebrane, mog by zaprezentowane przez prowadzcego. GOSOWANIE Uyteczno gosowania w granicach konsensusu polega gwnie na wyjanianiu wzgldnej wartoci znaczenia rozmaitych zagadnie. Metoda ta przydaje si szczeglnie gdy moderator jest zdezorientowany lub gdy nie jest pewny co do aktualnego statusu danej propozycji, a chce uzyska jasno by mc zaproponowa nastpn procedur/ technik. Pamitaj - gosowania nie s decyzjami, a raczej niewicymi referendami. Gdy sprawy s cakowicie jasne, a wikszo chce zmusi mniejszo do posuszestwa ukazujc jej przytaczajce poparcie, stosuje czsto somki do gosowania, zamiast dyskusji i rozwizywania problemu... Pamitaj - jasne i proste pytania s najlepsze. Gosowania ktre wymagaj trzech lub wicej decyzji na raz mog by niezwykle manipulujce. Uwaaj i uywaj ich mdrze. CENZURA (Ta i nastpne techniki rni si troch od pozostaych. Mog by nieodpowiednie dla niektrych grup.) Kiedy kto bez przerwy stara si mwi poza kolejnoci, moderator ostrzega go przynajmniej dwa razy, e jeli nie przestanie przerywa, bdzie zmuszony ocenzurowa t osob. Znaczy to, e osoba ta nie bdzie moga wypowiada si do koca omawiania danego punktu programu. Jeli takie zachowanie powtrzy si podczas dyskusji nad kolejnymi punktami, ocezurowanie moe trwa duej. Ta technika musi byc roztropnie uywana. Jeli prowadzcy ocenzuruje kogo, a inni na zebraniu nie zgodz si z t opinin, lepiej bdzie gdy wystpi on raczej z roli moderatora dyskusji i pozwoli by kto inny poprowadzi zebranie, ni wdaje si w dyskusj nad swymi zdolnociami i sdami jakich dokona. Oczywistym jest, e destrukcyjne zachowania bardzo utrudniaj prowadzenie spotkania, tak samo jak brak szacunku, wic jeli jasne jest, e wszyscy zauwayli to zachowanie, gosy dezaprobaty dla cenzurowania wskazuj raczej na brak zaufania do metody prowadzenia zebrania, ni na wspieranie zego zachowania. WYDALENIE Jeli jaka osoba nadal zachowuje si destrukcyjnie, moderator moe podda pod dyskusj jej zachowanie. W tym celu prosi o wyjanienie powodw takiego zachowania i ukazanie jak ma si ono do interesu caej grupy, w jaki sposb odnosi si ono do celw jakie stawia sobie grupa, a take czy jest ono w zgodzie z zasadami i reguami danej grupy. Jeli osoba nie jest w stanie odpowiedzie na te pytania lub gdy jej odpowiedzi wskazuj na sprzeczno ze wsplnym celem, moderator moe poprosi osob o opuszczenie zebrania. TECHNIKI DYSKUSJI W GRUPIE Czsto zakada si, e najlepsz form grupowej dyskusji jest ta, gdzie jedna osoba mwi do caej grupy. Prawda ta dotyczy jednak tylko niektrych dyskusji. Niekiedy bardziej owocne i wydajne mog by inne techniki. Ponisze nale do najbardziej powszechnych i s czsto uywane. Mog by one zaproponowane przez dowoln osob na zebraniu, dobrze jest jednak gdy wszyscy s z nimi zaznajomieni. I znowu - bd kreatywny i przystosuj metod do warunkw. Rne sytuacje wymagaj rnych technik. Tylko dowiadczenie ukazuje jak oddziaywuj one na dynamik grupy i jaki jest najlepszy moment by ich uy. IDENTYFIKACJA Dobrze jest zwraca si po imieniu/ ksywce do wszystkich na spotkaniu. Jednym ze sposobw nauczenia si imion, jest rozrysowanie gdzie kto siedzi i w momencie przedstawiania si, zaznaczanie imion na rysunku. W duych grupach przydatne mog by kartki z imionami, dobrze jest te gdy dana osoba przedstawia si gdy zaczyna mwi, tak by wszyscy nauczyli si swych imion i ksywek. DYSKUSJA W DUEJ GRUPIE Wartoci dyskutowania w duej grupie jest ewolucja danego pomysu czy idei. Grupowy pomys nie jest tylko prost sum pomysw indywidualnych, ale rezultatem interakcji jakim podlegay pomysy i idee podczas dyskusji. Dyskusja caej grupy moe by nieustrukturyzowana a zarazem owocna. Moe by rwnie formalnie skonstruowana przy pomocy wielu omawianych tu technik. Czsto dyskusja caej grupy nie wytwarza maksimum uczestnictwa i rnicy pogldw. Podczas tego typu dyskusji tylko nieliczni zabieraj gos, a z czasem orientacja grupy moe zosta zdominowana przez ide, nastrj, lub grupk ludzi. MAA GRUPA Rozbicie na mae grupy moe byc bardzo pomocne. Mog by nimi na przykad, dwjki, trjki osb ktre same siebie wybieraj lub s wybierane losowo. W stosunkowo krtkim czasie wszyscy uczestnicy zebrania bd mieli moliwo podzielenia si swym punktem widzenia. Pamitaj o wyznaczeniu jasnego limitu czasu na dyskusj w maych grupach oraz o tym by kada grupa wybraa swego sekratarza - osob ktra bdzie zapisywa pomysy grupy. Po upyniciu ustalonego czasu, grupki znw jednocz si w du grup, a notujcy zdaj relacj z gwnych pomysw i punktw widzenia swoich grup. Czasami mona poprosi przedstawicieli grup by nie powtarzali tego co ju zostao powiedziane, a jedynie dodawali do dyskusji tylko nowe pomysy. Przydatnym jest take wypisa te raporty w widocznym miejscu, tak by wszyscy widzieli kumulacyjny rezultat dyskusji i by mie pewno, e niczego nie przeoczylimy. "BURZA MZGW" Technika ta jest bardzo pomocna gdy moderator domaga si pomysw od caej grupy. Normalna zasada by zabiera gos, gdy udzieli go moderator jest zawieszana i wszystkich zachca si do wypowiadania swych uwag i pomysw, ktre nastpnie s zapisywane w widocznym miejscu przez notujcego. Przydaje si to gdy na zebraniu brak pomysw, waciwie wszystkie nowe s wtedy odpowiednie i wane, bez wzgldu na to jak niezwyke i niekompletne mog si wydawa. Jest to sytuacja gdy te sugestie mog dziaa jak katalizator, gdzie pomysy buduje si jeden na drugim, tworzc w ten sposb kreatywne moliwoci. Podczas burzy mzgw wystrzegaj si oceniania pomysw innych. "RUNDKA PRZEPYTUJCA" Jest to prosta technika ktra zachca do uczestnictwa. Moderator zadaje pytanie i idzie wok zebranych ludzi, zapraszajc kadego do krtkiej wypowiedzi. Nie jest to otwarta dyskusja, komentowanie tego co powiedzieli inni, ale szansa dla indywidualnego wypowiedzenia si na okrelone zagadnienia. "KLATKA" Jest to specjalna metoda dyskusji w maych grupach. Kilku uczestnikw reprezentujcych odmienne punkty widzenia spotyka si w wewntrznym kole by przedyskutowa dan spraw, podczas gdy reszta formuje koo zewntrzne (w jego rodku znajduje si koo dyskutujcych) i sucha dyskusji. Pod koniec okrelonego wczeniej czasu, caa grupa jednoczy si i ocenia dyskusj w "klatce". Interesujca wariacja metody: najpierw wstaw wszystkich mczyzn do klatki, pniej wszystkie kobiety. Niech dyskutuj na te same tematy. AKTYWNE SUCHANIE Jeeli grupa ma problemy ze zrozumieniem odmiennych punktw widzenia, kto moe dopomc poprzez aktywne suchanie. Posuchaj mwicego, nastpnie powtrz to co usyszae i spytaj go czy dokadnie odzwierciedla to to co mia na myli. PODZIA Podzia moe by przydatny w sytuacji konfliktowej, by konflikt sta si jasny, poprzez zjednoczenie si podobnych perspektyw lub poprzez zdefiniowanie punktw wyjcia na ktrych skupi ma si caa grupa. Moe by tak, e tylko kilku ludzi przystpuje do danej frakcji, albo wszyscy tworz kilka frakcji. Rnica midzy takim podziaem - frakcj a podziaem na mae grupy jest taka, e frakcje tworz ludzie o podobnych punktach widzenia, podczas gdy mae grupy dyskusyjne skadaj si z ludzi o rnych punktach widzenia. Food Not Bombs Publishing 7304 Carroll Ave #136 Takoma Park, MD 20912 1-800-569-4054 www.foodnotbombs.net Polska wersja: Jedzenie Zamiast Bomb kolektyw toruski www.1984.most.org.pl |
|